PDA

توجه ! این یک نسخه آرشیو شده میباشد و در این حالت شما عکسی را مشاهده نمیکنید برای مشاهده کامل متن و عکسها بر روی لینک مقابل کلیک کنید : سیزده بدر وفلسفه آن



سيستانيان
دوشنبه ۰۷ فروردین ۹۱, ۰۸:۴۴
مشیه و مشیانه که پسر و دختر دوقلوی کیومرث بودند روز سیزده فروردین برای اولین بار در جهان با هم ازدواج نمودند. در آن زمان چون عقد و نکاحی شناخته شده نبود... امروز روز 13 فروردین است، و چه روزی بهتر از امروز که درباره فلسفه 13بدر کمی *فکر کنیم، نظرات متفاوتی در این باره وجود دارد. در بیشتر فرهنگها عدد 13 برخلاف عدد هفت، نامیمون و نحس است. اما ما معتقدیم که هیچ روزی نحس نیست. حال به به بررسی نظرات مختلف و مراسم 13بدر می*پردازیم، تا بدانیم هیچ سنتی بدون فلسفه و ریشه*های فرهنگی اینچنین نمی*توانست پایدار بماند. در مورد روز و عدد سیزده دو اعتقاد متضاد وجود دارد:
1. این روز را نحس دانسته، به همین دلیل برای رفع بلا به دامان طبیعت پناه می*بردند.
2. این روز را خجسته پنداشته و برای گذراندن بهتر این روز از طبیعت یاری می*جستند.
ایرانیان چون در مورد این روز آگاهی کمتری دارند آن روز را نحس می*دانند و برای بیرون کردن نحسی از خانه و کاشانهً خود کنار جویبارها و سبزه*ها می*روند و به شادی می*پردازند. تا کنون هیچ دانشمندی ذکر نکرده که سیزده نوروز نحس است. بلکه قریب به اتفاق روز سیزده نوروز را بسیار مسعود و فرخنده دانسته اند. مثلا در صفحهً 266 آثار الباقیه جدولی برای سعد و نحس آورده شده که در آن سیزده نوروز که تیر روز نام دارد کلمهً (سعد) به معنی فرخنده آمده و به هیچ وجه نحوست و کراهت ندارد. بعد از اسلام چون سیزدهً تمام ماه*ها را نحس می*دانند به اشتباه سیزده عید نوروز را نیز نحس شمرده اند. وقتی دربارهً نیکویی و فرخنده بودن روز سیزدهم نوروز بیشتر دقت و بررسی کنیم مشاهده می*شود موضوع بسیار معقول و مستند به سوابق تاریخی است. سیزدهم هر ماه شمسی که تیر روز نامیده می*شود مربوط به فرشتهً بزرگ و ارجمندی است که "تیر" نام دارد و در پهلوی آن را تیشتر می*گویند. فرشتهً مقدس تیر در کیش مزدیستی مقام بلند و داستان شیرینی دارد. ایرانیان قدیم پس از دوازده روز جشن گرفتن و شادی کردن که به یاد دوازده ماه سال است، روز سیزدهم نوروز را که روز فرخنده ایست به باغ و صحرا می*رفتند و شادی می*کردند و در حقیقت با این ترتیب رسمی* بودن دورهً نوروز را به پایان می*رسانیدند.
http://t2.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcTJ-MGPEFl3z0iKo7msQc5xCKYkIhNGq9GI4ZACqab8MfaiHqwJ
سبزه گره زدن
افسانهً آفرینش در ایران باستان و مسئلهً نخستین بشر و نخستین شاه و دانستن روایاتی دربارهً کیومرث حائز اهمیت زیادی است. در اوستا چندین بار از کیومرث سخن به میان آمده و او را اولین پادشاه و نیز نخستین بشر نامیده است. گفته*های حمزه اصفهانی در کتاب سنی ملوک الارض و انبیاء و گفته*های مسعودی در کتاب مروج الذهب جلد دوم و بیرونی در کتاب آثار الباقیه بر پایهً همان آگاهی است که در منابع پهلوی وجود دارد. مشیه و مشیانه که پسر و دختر دوقلوی کیومرث بودند روز سیزده فروردین برای اولین بار در جهان با هم ازدواج نمودند. در آن زمان چون عقد و نکاحی شناخته شده نبود آن دو به وسیله گره زدن دو شاخه پایهً ازدواج خود را بنا نهادند. این مراسم را بویژه دختران و پسران دم بخت انجام میدادند و امروز هم دختران و پسران برای بستن پیمان زناشویی نیت می*کنند و علف گره می*زنند. این رسم از زمان کیانیان تقریباً متروک شد ولی در زمان هخامنشیان دوباره شروع شده و تا امروز باقی مانده است. در کتاب مجمل التواریخ چنین آمده "اول مردی که به زمین ظاهر شد پارسیان او را کل شاه گویند. پسر و دختری از او ماند که مشیه و مشیانه نام گرفتند و روز سیزدهً نوروز با هم ازدواج کردند و در مدت پنجاه سال هیجده فرزند بوجود آوردند و چون مردند جهان نود و چهار سال بی پادشاه بماند". چنانکه در بحث جشن نوروز اشاره شد کردهای ایران و عراق که زرتشت را از خود می*دانند روز سیزدهم فروردین را جزو جشن نوروز به حساب می*آورند. دكتر نیك*نام دربارة سابقة رسم گره زدن در روز سیزده به*در می*گوید: «برخی از آداب نوروز به آیین زرتشتی بازنمی*گردد بلكه مربوط به باورهای مردمان آریایی است كه پیش از زرتشت در سرزمین ایران زندگی می*كردند. طبق یكی از این باورها، بارندگی به فرشته*ای به نام تِشتر مربوط است كه در آسمان*ها به صورت اسب سپیدی در حال حركت است و هرگاه با دیوی به نام اَپوش بجنگد و برنده شود، سالی پر از سبزی و خرمی*و باران در پیش است. به همین دلیل ایرانیان روز سیزدهم فروردین كنار سبزه*ها و جویبارها می*روند و به*ویژه زنان كه نمایندة آناهیتا یعنی ایزدآب هستند با نوازش سبزه*ها و گره زدن آنها حمایت خود را از فرشتة باران نشان می*دهند.»

امّا دكتر وكیلیان می*گوید: «در گذشته جامعة ما جامعة بسته*ای بوده است. زن همیشه در خانه بوده و
منتظر بوده تا به خواستگاری*اش بروند. امروزه تغییراتی به*وجود آمده اما در گذشته دختران نمی*توانستند همسرشان را خودشان انتخاب كند. بنابراین مهم*ترین آمال و آرزوهای هر دختری در گذشته این بود كه شوهر خوبی بكند یا زودتر به خانه بخت برود. درباره دخترها این حرف وجود داشت كه: دختر كه رسید به 20، باید نشست و به حالش گریست. اینها جزء فرهنگ ما بوده است. دختر در 16، 17 سالگی باید به خانه بخت می*رفت وگرنه مایه ننگ به حساب می*آمد. اینها واقعیاتی بود كه وجود داشت. به همین دلیل دخترها به امامزاده می*رفتند، سبزه گره می*زدند و سفره*های نذری پهن می*كردند تا شاید نیروهای غیبی كمك كنند و شوهری برایشان پیدا شود زیرا دختری كه ازدواج نمی*كرد جایگاهی در جامعه نداشت.»

درباره سیزده بدر
در کتابهای تاریخی و ادبی سده*های گذشته، که رسم*ها، آیین جشن*های نوروزی کهن را یاد و یادداشت کرده اند، چون تجارب الامم، آثار الباقیه، التفهیم، تاریخ بیهقی، مروج الذهب، زین الاخبار و نیز در شعر شاعران به ویژه شاعران دورهً غزنوی که بیشترین توصیف جشن*ها را در بر دارد اشاره ای به "سیزده بدر" نمی*یابیم. پرسش اینجاست که اگر در کتاب*های تاریخی و ادبی گذشته اشاره ای به سیزده بدر و هفت سین نمی*یابیم آیا این رسم*ها را باید پدیده ای جدید دانست و یا این که، رسمی*کهن است، و به علت عام و عامیانه بودن در خور توجه نبوده و با معیارهای مورخان زمان ارزش و اعتبار ثبت و ضبط نداشته است؟ نگارنده حالت دوم را باور دارد. زیرا رسم و آیینی که بدین گونه در همه شهرها و روستاهای ایران همگانی است و در بین همهً قشرهای اجتماعی عمومیت دارد، نمی*تواند عمری در حد دو نسل و سه نسل داشته باشد. دیگر این که می*دانیم کتابهای تاریخی و شعرهای شاعران، رویدادها و جشن*های رسمی *را که در حضور شاهان و خاصان دستگاه حکومتی بود، بیان و توصیف می*کرد. ولی سیزده بدر، رسمی *خانوادگی و عام و به بیانی دیگر پیش پا افتاده و همه پسند (و نه شاه پسند) بود. از طرف دیگر، نوشتن رویدادهای روزی که رفتارها و گفتارهای خنده دار و غیر جدی، برای خود جایی باز کرده، تا "نحسی سیزده" آسانتر "در" برود، توجه مورخ و شاعر را به خود جلب نمی*کرد. و شاید "نحس" بودن هم عاملی برای بیان نکردن بود. نحس و ناخوشایند بودن عدد 13 و دوری جستن از آن، در بسیاری از کشورها و نزد بسیاری از ملت*ها، باوری کهن است. مسیحیان هیچ گاه سیزده نفر بر سر یک سفره غذا نمی*خورند. در باور تازیان سیزدهمین روز هر ماه ناخوشایند است. ابوریحان بیرونی در جدول "روزهای مختار و مسعود و مکروه" در ایران کهن، روز سیزدهم ماه تیر را که (تیر نام دارد) منحوس ذکر کرده است. سالهای زیادی فروردین ماه اول تابستان بود. یکی از نویسندگان در خاطره*های هفتاد ساله اش از باور مردم شهر خود، قزوین، دربارهً سیزده بدر می*نویسد: روز سیزده بدر جایز نبود برای دید و بازدید، به یک خانه رفت، هم صاحب خانه به فال بد می*گرفت و می*گفت نحوست را به خانه من آوردند و هم رونده، نمی*خواست مبتلا به نحوست آن خانه شود. روز سیزده باید به صحرا رفت. زیرا آنچه بلا در این سال بیاید، امروز مقدر و تقسیم می*شود. پس خوب است ما در شهر و خانه خود نباشیم، شاید در تقسیم بلا، فراموش شده و از قلم بیفتیم. شباهتی که بین سیزده بدر و برخی از رسم*های کاتارها (بازماندگاه مانویان در اروپا، که ترکیبی از اندیشه*های زردشتی، فلسفهً باستان و مسیحیت دارند) این پرسش را به ذهن می*رساند که آیا هر دو ریشهً مشترک باستانی ندارند؟ کاتارها در روز عید "پاک" ( که برخی از سال*ها به روز سیزده فروردین نزدیک است) از خانه بیرون آمده و روز را در دامن صحرا و کنار کشتزار می*گذرانند، و برای ناهار با خود تخم مرغ می برند. در این روز پنهان کردن تخم مرغ در گوشه و کنار و پیدا کردن آنها سرگرمی *کودکان است. سه شباهت، یا سه ویژگی مشترک این دو عبارتند از: 1- آغاز محاسبهً هر دو از آغاز بهار و اعتدال ربیعی است.
2- در روز سیزده و عید پاک کاتارها به صحرا و دامان طبیعت می*روند.
3- بازی و سرگرمی *کودکان با تخم مرغ فقط در روزهای عید بهاری رسم است، نه فصلهای دیگر سال. شباهت دیگر دروغ*های روز اول آوریل، با شوخی*های سیزده بدر است. روز اول آوریل، هر چهار سال یکبار مصادف با روز سیزده فروردین است (و سه سال با 12 فروردین). پیشینه و انگیزهً برگزاری سیزده بدر، هر چه باشد، در همهً شهرها و روستاها و عشیره*های ایران، سیزدهمین روز فروردین، رسمی*است که باید از خانه بیرون آمد و به باغ و کشتزارها رو آورد و به اصطلاح نحسی روز سیزده را بدر کرد. خانواده*ها در این روز به صورت گروهی و گاه چند خانواده با هم غذای ظهر را آماده کرده و نیز آجیل*ها و خوردنی*های سفرهً هفت سین را با خود برداشته، به دامان صحرا و طبیعت می*روند و سبزهً هفت سین را با خود برده و به آب روان می*اندازند. به دامن صحرا رفتن، شوخی و بازی کردن، دویدن، تاب خوردن و در هر حال جدی نبودن، از سرگرمی*ها و ویژگی*های روز سیزده است. گره زدن سبزه، به نیت باز شدن گره دشواری*ها و برآورده شدن آرزوها، از جمله بیرون کردن نحسی است. این باور، معروف است که "سبزه گره زدن" دختران "دم بخت"، شگونی برای ازدواج و همسر یابی، می*باشد. در فرهنگ اساطیر برای رسم*های سیزده بدر، معنی*های تمثیلی آورده: شادی و خنده در این روز به معنی فروریختن اندیشه*های تیره و پلیدی، روبوسی نماد آشتی و به منزله تزکیه، خوردن غذا در دشت نشانهً فدیه گوسفند بریان، به آب افکندن سبزه*های تازه رسته - نشانه دادن هدیه به ایزد آب یا "ناهید" و گره زدن سبزه برای باز شدن بخت و تمثیلی برای پیوند زن و مرد برای تسلسل نسلها، رسم مسابقه*ها به ویژه اسب دوانی - یادآور کشمکش ایزد باران و دیو خشکسالی است. این باور همگانی چنان است که اگر خانواده ای نتواند به علتی تمام روز را به باغ و صحرا برود، به ویژه با دگرگونی*های جامعه شهر امروز در بعد از ظهر، هر قدر هم مختصر، "برای گره زدن سبزه و بیرون کردن نحسی سیزده" به باغ یا گردشگاه عمومی *می*رود. با دگرگونی*های صنعتی، شغلی، بزرگ شدن شهرها، فراوانی وسیله*های آمد و رفت سریع السیر، وسیله*های ارتباط جمعی و... به ناگزیر شهرداری*های شهرهای بزرگ، دشواریهای آمد و رفت را پیش بینی می*کنند. فراوانی اتومبیل و دیگر وسیله*های آمد و رفت موتوری و نیز وسعت خانه سازی*ها و شهرسازی*ها، باعث شده که خانواده*ها، سال به سال راه دورتری را برای "سیزده بدر" پشت سر بگذارند، تا سبزه و کشتزاری بیابند. روز سیزدهم فروردین مانند شب آخرین چهارشنبة سال اهمیت ویژه*ای دارد. اگر با چهارشنبه* سوری به استقبال نوروز می*رویم، با سیزده به*در نوروزمان را بدرقه می*كنیم.
نوروز كه مراسمش محفلی خانوادگی دارد، با دو حركت اجتماعی و عمومی*از خانه*ها به خارج راه می*یابد، با دو آیین سنتی كه نشان از همبستگی جمعی دارند.سیزده بدر؛13بدر؛فلسفه سیزدهبدر؛جشن سیزده بدر,نحسی سیزده بدر؛مراسم سیزده بدر؛سزه گره زدن سیزده بدر؛سیزده فروردین؛سیزده در بین ایزانیان؛سیزده بدر در بین اقوام؛سیستانی ها؛سیستانیان,

سيستاني هاي گلستان
دوشنبه ۰۷ فروردین ۹۱, ۰۸:۵۵
جشن زنانه سیزده*بدر

شواهد مردم*نگاری و منابع مکتوب در یکی- دو سده پیشین، جای تردید کمی در این باره می*گذارد. ادوارد پولاک، پزشک اتریشی ناصرالدین*شاه و معلم مدرسه دارالفنون در سفرنامه خود به سال ۱۲۴۳ خورشیدی (۱۸۶۵ میلادی) گزارش کرده است که زنان تهرانی در روز سیزده*بدر به آیینی کهن به دشت و صحرا می*روند و دولت وقت برای جلوگیری از اینکار، عوارضی وضع کرده و مبلغی از زنان دریافت می*کند. ماری شیل، همسر وزیر مختار بریتانیا در ایران در سفرنامه خود به سال ۱۲۲۸ خورشیدی (۱۸۵۰ میلادی) نقل کرده است که زنان برای سیزده*بدر به سنت قدیم به باغ سفارتخانه بریتانیا می*آیند و بجز باغبان*ها، هیچ مرد دیگری در آنجا نیست. همچنین قهرمان میرزا عین*السلطنه در روزنامه خاطرات خود شرح می*دهد که هنگام عزیمت به شمیران در سال ۱۲۸۷ خورشیدی (۱۳۲۶ قمری) دیده است که زنان به سیزده*بدر آمده بودند و سبزی*های صحرایی را می*چیدند در حالیکه مردان به زراعت رفته بودند.

بجز اسناد مکتوب، توجه به باورهای مردم*شناختی نیز از زنانه بودن سیزده*بدر حکایت می*کند. در افغانستان، روز سوم و یا سیزدهم فروردین را «نوروز زنان» می*نامند. در آسیای میانه و نواحی ورارود، برخی از روزهای نوروزی به «هوروزا» ایزدبانوی سغدی آب*ها وابسته است و زنان برای بزرگداشت او به دشت و طبیعت می*روند. در بسیاری نواحی، مراسم فال*گیری سیزده*بدر، منحصراً بدست زنان انجام می*شود. در سنگسرِ سمنان، زنان آش مخصوصی به مناسبت این روز می*پزند. در میان ارامنه فریدن، تازه*عروسان با جامه اَروسی (عروسی) خود در مراسم حاضر می*شوند. در سنگسر و نیز در تبرستان و مازندران، پسران جوان به نامزدها و دلداده*های خود هدیه*هایی پیشکش می*کنند. همه این شواهد که بطور خلاصه گفته آمد، بر زنانه بودن جشن سیزده*بدر دلالت می*کنند که بعدها مردان نیز خود را از آن بی*بهره نکرده*اند. (البته امیدوارم این سخنان موجب نشود که خانم*های گرامی، پس از نوروز و اسفندگان، در انتظار هدیه دیگری باشند که دیگر از توان ما خارج است.)

چرا این مراسم در روز سیزدهم فروردین برگزار می*شود؟

بسیاری از آیین*های ملی در سرزمین*های ایرانی، به شیوه*های گوناگون و در زمان*های مختلفی برگزار می*شود. اما از آنجا که شیوه رایج در تهران، بیشتر در رسانه*ها بازتاب می*یابد، تصور می*شود که همین شیوه در همه*جا و در میان همه مردمان روایی دارد. برای نمونه، افزودن ماهی سرخ به سفره هفت*سین، ابتکار ناهنجاری بود که سوداگران در تهران رواج دادند و به لطف تلویزیون، در شهرهای بزرگ هم فراگیر شد. در بسیاری از شهرها و روستاهای دورافتاده که به امواج مخرب تلویزیون دسترسی نداشته*اند، چنین بدعتی کاملاً ناشناخته است و آیین*های ایرانی که پیوندی عمیق با پاسداشت زیست*بوم و گرامیداشت همه موجودات هستی دارد، هیچ ارتباطی با چنین قتل*عام گسترده*ای ندارند.

هر چند فراگیرترین شکل برگزاری این جشن در سیزدهمین فروردین*ماه است اما گونه*های دیگری از آن نیز شناخته شده است. در برخی نواحی استان سمنان، خوزستان و بختیاری، در چهاردهم فروردین و به نام «چارده*بدر» برگزار می*شود. در باختر افغانستان، در نخستین چارشنبه سال و در نواحی استان کرمان در نخستین شنبه سال نو انجام می*شود. هم*میهنان ارمنی در سیزدهمین روز ژانویه، و ارمنیان فریدن اصفهان در سیزدهم ماه فوریه چنین جشنی را با نام «دِرِنـدِز» یا «دریانداراج» برگزار می*کنند. البته روحانیت مسیحی برای این آیین کهن، توجیهی دینی نیز پدید آورده و سیزدهم ژانویه را روز نامگذاری عیسی نامیده است. مراسم روز «کیپور» در نزد یهودیان نیز شباهت*هایی با سیزده*بدر دارد. برگزاری سیزده*بدر در سیزدهمین روز ماه قمری صفر نیز در نواحی گوناگون و در منابع مکتوب سده*های اخیر دیده شده است. همچنین از گفتارهای ابوریحان بیرونی در آثارالباقیه چنین برمی*آید که گویا در زمان او، آیینی شبیه به سیزده*بدر در ششم فروردین ماه برگزار می*شده است.

به گمان من، وظیفه پژوهشگران و رسانه*ها است که در شرح و گزارش آیین*های ملی، تنها به شیوه رایج در تهران، بسنده نکنند و آنرا گونه اصیل و باستانی هر آیینی ندانند. وظیفه بزرگ ما برای دوری جستن از تفرقه*های قومی و ایجاد همبستگی ملی، توجه و احترام به تمامی شیوه*های گوناگون برگزاری آیین*های ایرانی در همه سرزمین*ها و بازگو نمودن آنها است. شاید کوتاهی*های رسانه*های دولتی و تلویزیون داخلی ایران در این زمینه توجیه*پذیر باشد، اما برای دوستداران و دلسوزان فرهنگ ایران، بخشودنی نیست.

قدمت سیزده*بدر چقدر است؟

برای بررسی دیرینگی جشن سیزده*بدر، ما با یک خلأ درازمدت در منابع و اسناد مکتوب روبرو هستیم. از همین روی، برخی پژوهشگران بر این گمانند که این جشن دیرینگی*ای بیش از یک یا دو سده ندارد. تمامی منابع مکتوبی که به گزارش صریح سیزده*بدر (در فروردین یا صفر) پرداخته*اند، متعلق به عصر قاجاریه هستند. اما دو شاهد دیگر نشان*دهنده دیرینگی بسیار زیاد این جشن است. یکی آیین*های بسیار گسترش*یافته و متنوع و گوناگون سیزده*بدر است که بر پایه قواعد مردم*شناسانه و فرهنگ عامه، هر چقدر دامنه گسترش باوری فراخ*تر و شیوه*های برگزاری آن متفاوت*تر باشد، نشان*دهنده دیرینگی بیشتر آن است. و دیگری، مراسم مشابه*ای است که بموجب کتیبه*های باستانی سومری و بابلی (اکدی) از آن آگاهی داریم. بموجب این گزارش*های مکتوب، آیین*های سال نو در سومر با نام «زَگموگ» و در بابل با نام «اَکیتو»، دوازده روز به درازا می*کشیده و در روز سیزدهم جشنی در آغوش طبیعت می*آراسته*اند. بدین ترتیب تصور می*شود که سیزده*بدر دارای سابقه*ای دستکم چهارهزار ساله است.

چه ارتباطی بین این جشن و عدد سیزده و نحسی آن وجود دارد؟

در باورهای ایرانی هر یک از روزهای ماه خورشیدی از آنِ یکی از ایزدان و مینویان است و تمامی روزهای سال خجسته و فرخنده هستند. نحس بودن عدد سیزده، ارتباطی با فرهنگ ایرانی ندارد و متعلق به جوامع غربی و اروپایی است و پس از آشنایی و گسترش روابط ایرانیان با اروپاییان از عصر صفوی به بعد، به ایران راه یافته است. می*دانیم که باور به نحس بودن عدد سیزده، علیرغم پیشرفت*های همه*جانبه علمی و تکنولوژیکی هنوز هم عمیقاً در غرب متداول است و ایرانیان با اینکه سخنان فراوانی در باره نحس بودن عدد سیزده را شنیده*اند، اما می*دانیم که چنین باوری در نزد عموم مردم رواج گسترده ندارد و اگر دائماً در رسانه*ها تبلیغ نشود، خواهیم دید که چنین اعتقادی کمتر از زبان مردم شنیده می*شود.

اما از سوی دیگر، عدد سیزده در نزد ایرانیان و جوامع کهن، بخاطر خاصیت بخش*ناپذیری آن، عددی «بد قلق» دانسته می*شده است. در حالیکه عدد دوازده از قابلیت بخش*پذیری بسیار بالایی برخوردار بوده و به پنج مقسوم کامل و چهار مقسوم با خارج قسمت غیر گنگ، قابل تقسیم است. البته سخن در باره ویژگی*های خاص و جالب اعدادی همچون سه، پنج، هفت، دوازده، سی، چهل، هفتاد و دو، بسیار است که باید در فرصت دیگری به آنها پرداخت.

اما انتخاب سیزده برای این جشن ایرانیان، نه به دلیل نحس بودن آن، بلکه از آن روی است که روز سیزدهم هر ماه خورشیدی در گاهشماری*های ایرانی از آن ایزد «تیشتَـر»، ایزد آورنده باران و سال خوب، است. (در گاهشماری سیستانی «تیرکیانوا»، در سغدی «تیشیج»، در خوارزمی «چیریج») ایرانیان این روز را برای خجستگی بسیار آن انتخاب کرده*اند و اینکه در برخی نواحی نیز که سیزده*بدر را در روز چارشنبه برگزار می*کنند هم به همین سبب بوده است. چرا که روز چارشنبه* در ایران باستان با نام «تیشتَر شید» شناخته می*شده و در نتیجه پیوندی میان چارشنبه و روز سیزدهم وجود دارد.

دلیل برگزاری سیزده*بدر چیست؟

سیزده*بدر، سه دلیل شناخته*شده دارد. یکی اینکه آخرین روز جشن*های نوروزی است و همانگونه که پیش از این گفته شد، سابقه*ای دستکم چهار هزار ساله دارد. دلیل دوم در اینست که در این روز عملاً نیمسال دوم زراعی آغاز می*شده است. سومین دلیل چنین است که سیزدهم فروردین، نخستین «تیشتر روز» سال است. در این روز، مردمان ایرانی برای نیایش و گرامیداشت تیشتر، ایزد باران*آور و نوید*بخش سال نیک، به کشتزارها و مزارع خود می*رفته و در زمین تازه*روییده و سرسبز و آکنده از انبوه گل*ها و گیاهان صحرایی، به شادی و ترانه*سرایی و پایکوبی می*پرداخته*اند و از گردآوری سبزه*های صحرایی و پختن آش و خوراکی*های ویژه (در افغانستان به نام «آش ابودُردا») غافل نمی*شدند. به سخن دیگر، سیزده*بدر از نسخه*های جشن*های تیرگان و آبریزگان است.

گویا نشانه*هایی از بعضی روابط آزاد و خارج از عرف یا ازدواج مقدس در سیزده*بدر وجود داشته است؟

این خاص سیزده*بدر نبوده و عموما مربوط به آیین*های نوزایی طبیعت است که از ابتدای اسفندماه آغاز می*شده و با تفاوت*هایی در زمان و شیوه*ها، در سراسر آسیای غربی رواج داشته است. فعلا زمان مناسبی برای این بحث نیست.

اگر سیزده*بدر با نخستین تیشتر روز سال ارتباط دارد، در موقعی که آغاز سال در مبدأ دیگری بوده، بازهم این جشن برگزار می*شده است؟

ما از برگزاری آیین*هایی مشابه با سیزده*بدر بر بنیاد گاهشماری*های دیگر آگاهی داریم. جشن تیرگان در سیزدهمین روز تابستان، بازمانده نخستین تیشتر روز سال در کهن*ترین گاهشماری شناخته*شده ایرانی، یعنی گاهشماری گاهنباری است که در آن سال، از ابتدای تابستان آغاز می*شده است. آیین قالیشویان اردهال کاشان در سیزدهمین روز پاییز (امروزه در دومین آدینه مهرماه) بازمانده جشن ستایش و نیایشی برای این ایزد بزرگ ایرانیان است و می*دانیم علیرغم اینکه به این آیین رنگ مذهبی داده*اند، اما هنوز هم پیوندی ژرف با مراسم نیایش آب و آب*بازی تیرگانی دارد و تنها مراسم مذهبی است که با گاهشماری خورشیدی سنجیده می*شود. هم*میهنان گیلانی و مازندرانی بر بنیاد گاهشماری کهن دیلمی و طبری، آیین*هایی شبیه به این را در سیزدهمین روز تیرماه خود (برابر با بیست و هفتم و دوازدهم آبان*ماه) به نام*های «گالشی جشن» و «تیر ماه سینزده» (sinzdah) انجام می*دهند. اما سیزدهمین روز سالی با مبدأ آغاز زمستان، امروزه در میان هم*میهنان ارمنی در روز سیزدهم سال نوی میلادی برگزار می*شود.
http://nimroozonline.ir/ 8kKDQsJCYxJx8fLT0tMTU3Ojo6Iys/RD84QzQ5Ojf/2wBDAQoKCg0MDRoPDxo3JR8lNzc3Nzc3Nzc3Nzc3Nzc3Nzc3Nz c3Nzc3Nzc3Nzc3Nzc3Nzc3Nzc3Nzc3Nzc3Nzc3Nzf/wAARCABaAHgDASIAAhEBAxEB/8QAGwAAAgMBAQEAAAAAAAAAAAAABAUAAwYBAgf/xAA5EAACAQIFAQUGBAUEAwAAAAABAgMEEQAFEiExQRMiUWFxBh SBkaGxwdHw8SMkMkLhM1JTcsLS4v/EABkBAAMBAQEAAAAAAAAAAAAAAAEDBAIABf/EAC0RAAICAQMDAgQGAwAAAAAAAAECAAMRBBIhEzFBUWEFIzJxF CIzQoGxwdHw/9oADAMBAAIRAxEAPwBDmOVwT0tO7jTZwxI22t1xTFllFcaJ2YH gohPS/Tyw5pJkeFE6hQCvp0wQXKKLqELKbaha5A4Ax4T6t+cLONufEQp HOe0HYEiN9DgLc74rNQqd2VQhUkEEDn98a6koa6spmqqaBTCLt dmC6zbgX5PTGczSShroRT1AKEFWZ17pB48PK3xwiu7qNjESEZm C9sxatQzlHiiaS4H9KXwxynK9NQ81RGqVTIFO2zb7W8cF+wWV6 1klqoY4KSIgdnISXfUbAWvcDc79Dba2NvFDRTBlGW0oqCFUqkh ZN7EleLkX5sCbHGdVqukSiytNIykjOZnajKKqhQtUUpRNekMV2/W2BGplKtdAbC9go+eN0Y1FEqZjTK0bWU6HDdmBsL2Gx+l+uMbm SVNDVmOWMpe7R3YMGW+xBHj+OIa7XczFlXTI8xaaCGtZWEKalu L6R1G4+mGkOXusCw3jVEvpVVG25v8AfHase7ydjADuRq1HgkA7 +t8CVlfJC8akMQ2rvcXsBv8AY4eWtJ2qZOxKnEIlXMKaKT3FYn kCd0SKSt+d9O9vTCvNo83qDT+/xxLMIlDrEbr3jfk9eL9PDYDBOX5maiTUWN7AgDY/rnB6TagIWUhV2BJvcdB8sPGotqTYwh6g2YmWNBNpEbnSW4Gk8k 7X+YwOuTVUhS8JdX40i9/1bGuTU6kSaGKt18b8/TFTTJpIuFQGwsLdd/tgLq3i1YA8xQ8NJTUMtJQ08TMYystQygkm24Vr9L225IO1sTAu dSRUdE3u47GKJGBVbCxLA7W9TiY9GgO67hGPabDkDiBRPmsEZl almUAD+IlrBvWxttccdcPockz+oyoVE9NPJGdMkdpFaRV2uNJO 17CwItc7gWvirKc1irIoFij1yLLE5hKM3eU8W5tuO8Ljg2G+GO W+1FVQe1M1JniTwtOCIpWYX0l2eO9iR/eV+A9MMuvtprK1KD5IPn7f7npmmtVAByDHdNntPSztNWUcUEEM iU0SvKFaOSxO8a91SQy7i17jHunzLLJH93mpcuEM8jKsSx9/Ubk3IF7k33B+uPm/tbm8VR7Q1ZzWkkQCb+IEYHWAgAGoX/t08Hb7eqZ8ijnizCuWtp6Z6hhRqJCCyCx17ji73sfLHntoRjfy Mjxz/n/hOBHYAT6GKWb2fieanNLWe8yRx08faaDZjvzx033uR54urM7my YRQ1EUJpYk0hQy90hSefLS3Qc4+fe09VLQzU2XMlO9NGqinlVy 0jRlmADkgG1vK3O+O+2ntFS1jwQUUj9kVMdT2AsjKOgJHAJNjY ccWwtdCbCm7nPc/15mK7VRWHp2hNbNnkaR509WYf5jUlDoOmAsbglgQHIsQSRYE9M MIc3qczninr3SRUXclALkHg2tz+OMhTZhmGcxankLxxzSFWkcA opC7E3AtYc+uCUmkFIzQupVG3077+vja2KrdPxggZHp4irlZhu XtNlVV8UzySkAux58dvtgaaqhkTspDqBuCf105+WMO+YVeixNu ny3xZFLV1Gq2o2twfG+E/giOSZIEcntGoamoMxCxyNocKBra4uNvxBwzizQFzZzbSNTeVrD 8fljGVkbQDXVEhibRhzve4PGDKFaWqgT+beGSNgCmseZ4I5uMV nSiwAsZZX8OsuH5SAfQ8TRS5pcd6QKzXF14FibHAfvkk5BSQHT LZz/tBsB6+uEVdQSU0UjPVm6kWFr9BwR8MA5Lmr0tZIC5cSLbY2v+r 4I0qgErEaj4dfp/1Bj+Zt3yiGbLVjr9Z1IS4U8MN/8A1xMI29ov4TAm/cKhSfHr9sTAprvUHmIQlRgTL0mcVNHWxVSiGSWJtS9pCrLqtYG 1tyOR5gYZZh7T1FbL70Y446p0SMyLe5A56nqB9MAS5chAEbjUT trIF72tfwHmcE59lBy5I4bK2hb60BIkbYORcDbdbfvj0CK2YEj mWB3Kkg8RnqpJjl8tRFHqnWaCUsobSxsVa3AtdiDzuML88r6nN M3SD3tZo4p27JkBFgbAk362UXttgNmvQhVb+ItQjDTwO6w/8RjqpLT18x/pEkTSxgkG6sLqTbrY8Y4VgHd6TG8kczSVmZZLPN2k3bO5Iuxke 5Nx/uTYW/xhLUvFpMJhcltbf6mxv0O2LMvWN6OSMgxTiUEsqBiyEWAve4Fx 02PhiythVavUS2ns3ttbcWJxgBUbAnWWFsZi0VU1NlESwu8Wp9 2Q2JuSefgMX0mbz0eV9kk3adrKzMJU7QLsBffrsces6iEOW08C JYBrk232Fhc/HCoowoiTcEEEbc72wxdrLn3m6icE+0Zw5hNLqcGAdCDCoHyuMM IMzqEQRxysR/xwtHGp+Iu1+vrjO0cbzPHGt++1r26dTghqWoiid5EYBACwPgSR f5jAZV9JSlg4yYbULPWVKLPFpGoamZy728yR98OKXKadqaNKyJ GcC9+bXG4v5X64V5Zl1RN7QUNFAvaSSuAR0ta7b+Nr41U1G66l se7tbwNsS6iwpgLxmK1DkfREsGRU8CB1YlAQQrOe8fQY9UmWUm XVIm1ajsQGAsLg/bbfF9SspHoLXGKY6WdnAZTqNgp62tb8MK6rkctIt9uYjzakggJ 7JrDcbvcm3hiYYe2NC+WVUDTRw6ZkJVAxLqQd9Q6c7YmL6SSgM sG0gEgZlef0+UU9Ihy+sapkZbsWkDEfIC2M+1RJPZXAJC6Qbng b25xoKtQculKUyAhd21aiBz0sBa2KcpymWKnqpJowCY2Vb9dsc LFAyZm1guNuB9opLfyqhf7rX+BP6+OC6CM1FXIscYJ7M90bXJO Ai4NkFgFb88aL2SQSHML8mJSvl3t8G07UJkxg9IFhrkWdSi6wj qTzfr9jhhVpI0zgqoC9oArNtuB5eAGDZcsgaqeWUl1YAaRe+2k 8/AYMmpY5hd7gatXd/uutvwxA+oXIIi9wHEzmZxPPPSxuBfQS25Fj+h9MPKTLKYqsPu4 0aTGwfp3uvxIOKK2glaoaRWGm5C/G/wBLW+uCFzK0hiZrMD3t/l9MB3ZkAQwmxioUHiFR0kKfxHiAkcb2HU/vj1IkMsillXfuhtPI8PTAcmZwRuoLoyk6tj8L46uYwyp2qKDqH d3PIA/G+JylucnMWcwikihpMwSrIKzKdSMqg2bj4bbbf5wxzrNHSmNWc o7VmPe0S6CSbC5WxANzyNtulxjM1OajSFtewO56+fz++B6UpWU sdRTqkUq3R9QEmog+Y22xQlZ2/M7SujUFFKntNBR5iskZ7TLaWAMRvUVDObkcEBV2H6vjpzSnius VQ2k3uKZNJI/7bH6n0xmuwqHqQWq4wt7lUFgfKw4OPOYTrQtGl7llYgXvt0P3w 0Bc4QCYe8/tIMMzxosxKPNCsaRK9lBuSW3JPyGJhHPVtIrBb2sbX/XpiYcgcDGYkM57xqteEjAUaQFt9P2xEzETPoXva/yxQY5XQjsm7RbAXFhc3Fz8RgaIRx1cIIKBWva25uT/AIwoVoYKwCwzErgJI6Eb6r3+f540Psk2hpySQGQC4F+p/LCapjtXTA7AObX8Lj88aP2TChotdtJdSxt01E4dqG+UZRt5xDq qvME4iJUWW+56FdQOKWzQae6wANtR1Dqftv8AXHc1pqerliilj QzaVQssulrttuOvr09MJJz7jWdgkSyOUCpPUONKbbaTfSQOhPp bbdNOmDoDiGzRhcMXHPpGcmbtIt4NTEj+kePXHmpy6WrgSU9wl hx/dyN/iB88TK40rp3jEgaREu5jAKISONjY8G1vLg7DR01EiokbnWoJIJ Fr3PHxtf44Ta4oPHeB0qqGEOTMuctDRBW1AEXBIuRuOfkPngOW jqVRVgBIFu7e/Tn6H5Y3jU1PIz9oAdivG1gf2+WKGo6ZA2lF1bgC3jf8zha671i N0wJiZXtPcAKdh43O30x3KKqZXnii31d61/Dn8/hjT1eVR1U1Uq6wGiZkK+IsAPrf4YFpPZp6cTFSyyRqX8S3UW8b 8WxYL6mTmMDrtxA43nKDcd8EGy2sb7Xx2uo0kdpJW1NYBGHQfq +GU+XVIMZ7MWMOpze2k9PtgSlimFRIsy27FlLq+1xf/wCTjG4fUIgk+II1Aqw9ouzWJsemJjRLCI6N9ZDG1wWG5HFvkMT ArvzmchMEZ17NTpvHcAkjm/74EraJKh1mJKOCQStr+vnYD64Hkduycamtbi+PMztZ+839TdfP AQFTkGdkryIPJBDHXyiomUNH37Xubahbc+Q6+OH+W5fJMqxrqp KdkBMpW5sDa6gHwDc+XPGA46idFQpNIp7WbcORwEt9z8zgmKrq Z0Ms9RLJIzPd3ckncjk+gw65sKI8twCY8p6XIsuy9E9zNdmDOd cz2RSPDbc3IvbgWt6izUVBXoxmgWOItqjQbJGNjwB4WvYDjjpg IO2kd47eeLJJH7Ne+3Hj5Yk69wPDQG1owpvZ6hpKK+Vyv7w4Ik aS2kgAkccbLwb9TfoBEqZ4pYYXXVIXG+m2y2B9PG3pjjSykLeR +6LL3jsLA2HzOK5HY1K3YnZuT5HAOXY7uYG55nqszbsqhaeY6u 7YDpe1vuMUUmYCpqSkbHTpBIAuTcqPufrhH7UsfeFa51aV3vv1 xV7OMwq4SGIOmXr/ANcOXTJ093tM7cz6FTgMqvax2NgeOfxtjjIokldO8F48h+2FE0 sgZiJGvc9fM47l0sjLUguxAka1z54801HJOYNojOocMuqRRdhY g24v+vniqVozcsqqWO9uoBNr/PAhke0ffb/T8fJsCTO5jN2Y9zxwxaveZxC6o2EoLDUP6jfkbjEwsqnYw3LEm x3JxMWU14EKif/Zhttp://nimroozonline.ir/ 8kKDQsJCYxJx8fLT0tMTU3Ojo6Iys/RD84QzQ5Ojf/2wBDAQoKCg0MDRoPDxo3JR8lNzc3Nzc3Nzc3Nzc3Nzc3Nzc3Nz c3Nzc3Nzc3Nzc3Nzc3Nzc3Nzc3Nzc3Nzc3Nzc3Nzf/wAARCABaAHgDASIAAhEBAxEB/8QAHAAAAgIDAQEAAAAAAAAAAAAABQYDBAACBwEI/8QANhAAAgEDAwIEBQIGAAcAAAAAAQIDAAQRBRIhMUEGE1FxFCI jYYEyQhVSkaGxwQcWJENj0eH/xAAZAQADAQEBAAAAAAAAAAAAAAACAwQBAAX/xAAgEQACAgICAwEBAAAAAAAAAAAAAQIREiEDMQRBUWET/9oADAMBAAIRAxEAPwBr8MONWgBeXL4655phGgoRkvXKLW8uvD+ q+XuYIXww7A5rqWk6m95DG284PWmUhVz9MkFmtrG2TnNKOpR+V ejJwGNN1/fQRy+W74IGeaRvF+qQrLGsJBf7HtRJqqFpPKy1rM8cFqi7wS3Y VnhPfPeloj8ucGkW/vbiXDMzEDpXRf8AhrbPHp4mmXlueawa19HPTGMMjRMSe+KKBs9 qoRRL8WHHGRU095b2pPmzIp9CaGXZ0ChfzJZapbSNgeZlKtaqq yW4JIA65pd8SyQam8HkXip5ThiQM9Klk1mNoEgH1MDGT3ra9m4 votbW8gpANzNwMGtbp2ggWEvlh+oip4ybSAPLgTOOF/kFA9Ru8lufvWhRhRBfXOAcGgFxeSJKJI3KOhyrA8givb67IJ5o Jd3J9aFsake6tMPO+KiOxZB1X9r9x/bP5rKDS3CyyfDyy7IpiAX7K2eDWUiUknsNRGrxJZpNG07fqPOa p+HPEr6eVWUkovGaboNLXUrRoWGdy4pF8R+EdS0YmZQXt88nuK obJAl4r16O/eKe0Yh16ml1LpbhmMrZf79a0Gfhj7VWsbcSyOWOCK6zaovxr5y EDkbwtdi8OxJa6RCpGPlFcq0WzZ7qCJQSvmhmrslrFF8PErcAC hg7tg3ZBq96IYdwJXjt1NIup6qTJtkkx6c8UzeK5UU7UYABcCu YatdDEg8w55HtXSlRZwwTQX/iJbcA/K9s0zeDbZ5j/EroEQIfpK37j6+1JHgnTk8RXZ8yRxHbsPiD29s/euk394kaLFAAkUYwoHTFZG+zZ10jfU7/AHuSTS5eXW4E5r26ujIxweKHTknnuKOxaVFS9frzQe6fjJq5dt yTmg15NgEA0DCQPvnBz6VlVrqTcDWUthH0Torwx/pwam8QIt7ZNCVBDcdKSrrWxooVn3Ebto5pttb9bvShOmC5XOKo 7JDmOs6T/DrvZ/23GRQQwPFM0i/pp18Sym6ZHZCNtArqLEMTqMqSdw+1BJ0ZloJeFwPio2xkbVNdE mMbWiruwcetIWhGPC+V+pFAwetMV3dCC1G9vmcf6roNY6OgsnQ E8R3xkdgDhRkCuba5ceXMWB4bINNuvyzEfQRW4yQT1pHWxvNf1 BLO3jbcZFWU9NgJwT/SlS2z0VUYWdR8ErHpXg6zGAJbpfPk9SW5x+On4ra5vDI23PX71 T1a5XTfppysMYjjUeg4oNZ3sk825z1PSiyXQpK9jATkVTuGwpq 7CgaHd9qo3YC5o0zARd555oFetijV63B9aBXh65/rQs4GTHNZWsh5NZQmjl4vtr3UoYYIHA+bcxz6Uf8ADesS6VZRx 3zG4HCvIp6e9QLaKxMbuSGGC2a3TSIgcb22nqOxpmdvRBi2XNS 1GG7f6BAOeUNDXBkmSMZBOcKB1PpU3wcNrcfV5ibhWP7T6VvNC 0NxbTQt+l+A3TpS5zyX6Di0v0pW9w2n6jCTuUZ2yoRg49qvatq XxakxNwpx+KoeKZ2upVvQgSVCFbaOCRQ0anaI6bmIebgjtzU8e Rxk4voPx+VRm1IKsgu0BJwuOCO9e+FbAW+q3l/jhYtufVs8fnFaW8ixAhSCnarrSGz0pW3bTI5kOe47f2p6rs9J7 jRQ1edWdixBzQm3ly6RQ486ZwiZ6DNVdTui87c8da88Nv8AEeK dKicgK8/P4Ukf4oU7YShUbZ0EW0lnaJFLkuByaB30mCRTPq8gA2k8gUm6j JhmpvQlKwbfSjvQW8fK5zVy+l5xmhUr7iQegrGzqogk4FZWkjg nisrQGzrflbSSBz963F0yjIiDAdcHkUHkOo25/wCnn80dfmODVKTU76OTdPbyKehYLwffFTf0fxkGbXoYrm7t2iZ ZoXAYY5GR/ahNlqBiUxT/ADQq3Xuv/wArWLW93DQCQDqFNbT3Nvcz2p+GMG9ihIw2/wCUnBHboeTWSUpU4vYLne0a6m/nRMY2G2QFW5/cOh/IpRkkkiUsF3L1wMcdjRS0vY7t7mBV8uPOeX3Ec8dhzQu5067ku cKwETEA/N059KTrOpgNpu2Sw6tPJb+XHE/m5O1ccNjsvrinnW3jNttdgohhGQfTp/WkScPa+RG0sUhib6WOpOfTtzRv/maO7vobe+tQ74GABuB+2e/5qiM3bRd4/M28WyhFo2o6w4NlBsidsCWXIX3HrT7o/hSw0Xy7po1uLlFP1G6g8Z2+lVLPxRZr9Fj5bAYVWGK1v9fcIwi cAN2zTY4otlKT0b6rdL5hxISp6Z6j3pXv7vLtipLvU1nPzEBu/NAri6UTuN3eusHSNLtmY57mqU3yKF7nrU8tyAdzEZxxQ2acu5Y 961AyaPH5JNZRXRPD15qcqs6GG2B+aRhg+wFZW2KyR0A2hbLGR mIPAUf5NTIMYUqR6gnNXsAJwB0qJR81YlRMijPb6fLn5Qkv84G 0ihmp3cSxrAESWSM5ErAccEex696O3oHwkxxyI2OfxScnN0AeR 5gGKXFvOifkbIbGJIZJYTBIiNlppCdoTj5Sc9v/AHWmpZihCxXDNG4BWXPf+X7Va8WyObkqXYrnOCeM461QbnT2z2 PH25qecVnsCS2UTdPcR4VEDg/rYcg+9VZmiXT45UbZdLKQAG5CgZz/AFqZwPLkPfzB/ioEAZH3AHnvTIUuh8EFtO1qG7iSLUAgmHAkI4b7+9EJbEyr9Gd gD0w2RSkoG5BgYxRfTJHHyh2A9AadRbxcrbxZtPo8xYkzE81Tn tBAMsaLyu3lZ3Hr60DvGYyjJJ9zXDGSadpl5q0zRWMRIUjfK36 E9z/rrTZp/hfTtPEk10wuimAXk6Rt7Dj/AGKo6K7QalbxwsY0MeSqHAPTsKhtnaa8ljmZpELMSrnIPPpQzb TIOXlbdDTaT2kUjot1kA8IG3dqys0pFFo2FA+tL0H/AJGFZRJC9n//2Q==
مراسمی که در سیزده*بدر انجام می*شده است، چیست و چه دلایلی داشته است؟

بخشی از آیین سیزده*بدر را، باورداشت*هایی تشکیل می*دهد که به نوعی با «تقدیر و سرنوشت» در پیوند است. نمونه اینها عبارت است از فال*گوش ایستادن، فال*گیری (به ویژه فال کوزه)، گره زدن سبزه و گشودن آن، بخت*گشایی (که به ویژه در سمرقند و بخارا رایج است) و نمونه*های پرشمار دیگر. چنین اعتقادهایی تنها منحصر به سیزده*بدر نیست بلکه با «آغاز یک مرحله جدید» در پیوند است. و در اینجا آغاز سال نو، آن مرحله جدید است. چنین باورهای مرتبط با بخت و تقدیر، از اعتقادهای بسیار کهن و همچنان زنده و پایدار «زروانی» ایرانیان سرچشمه می*گیرد. همه مردمان در آغاز هر مرحله جدید در زندگی و روزگار خود، به نوعی در جستجو و گمانه*زنی برای آینده هستند. بسیارند کسانی که یک واقعه نیک یا بد در بامداد یک روز، در نخستین روز هفته، در نخستین روز ازدواج، در نخستین روز شغل جدید و در بسیاری هنگام*های دیگر را به کل آن روز یا واقعه تعمیم می*دهند و به «فال نیک» یا بد می*گیرند. حتی عبارت*های تهنیت*آمیز و نیک*خواهی که مردمان در آغاز روز یا سال به یکدیگر می*گویند نیز گونه*هایی از همین باورها است. چنین مراسمی که عموماً به «پیش*بینی آینده» یا «تأثیرگذاری بر آینده» مربوط است، تنها متعلق به سیزده*بدر نیست و در چارشنبه*سوری و دیگر مناسبت*های نوروزی دیده می*شود.

علاوه بر این، آیین*های سیزده*بدر بمانند چارشنبه*سوری و نوروز، بسیار پرشمار، زیبا و دوست*داشتنی هستند. بازی*های گروهی، ترانه*ها و رقص*های دسته*جمعی، گردآوری گیاهان صحرایی، خوراک*پزی*های عمومی، بادبادک*پرانی، سوارکاری، نمایش*های شاد، هماوردجویی*های جوانان و آب*پاشی و آب*بازی (که این آخری در میان «پارسیوان»*های پاکستان سخت رایج است) بخشی از آن آیین*هاست.

همانگونه که شباهتی بین چارشنبه*سوری و نوروز امروزی متداول در تهران و شهرهای بزرگ، با شیوه*های اصیل و کهن آن وجود ندارد، سیزده*بدر امروزی نیز تنها نامی از یک جشن کهن را برخود داشته و هیچ شباهتی به آیین کهن و یادگار نیاکان ما ندارد. نحوه اجرای این جشن، مانند بسیاری از دیگر آیین*های ایرانی، عمیقاً از شیوه اصیل و باستانی خود دور شده است و به شکل فعلی آن، دارای سابقه تاریخی در ایران نیست. اگر در گذشته مادران و پدران ما، سبزه*های نوروزی خود را در این روز به صحرا می*برده و برای احترام به زمین و گیاه، آنرا در آغوش زمین می*کاشته*اند، امروزه ما آنرا بسوی یکدیگر پرتاب می*کنیم و تکه*تکه*اش می*کنیم.

سیزده*بدرِ پیشینیان ما، روزی برای ستایش تیشتر، برای طلب باران فراوان در سال پیش رو، برای گرامیداشت و پاکیزگی طبیعت و مظاهر آن، و زیست*بوم مقدس آنان بوده است. در حالیکه امروزه روز ویرانی و تباهی طبیعت است. بر این باورم که برای سپندارمذ ایران، برای ایزدبانوی زمین سرسبز، هیچ روزی غم*انگیزتر از سیزده*بدر امروزی ما نیست.(رضا مرادی)سیزده بدر؛فلسفه سیزده بدر؛جشن سیزده بدر؛سیزده فروردین؛فلسفه سبزه گره زدن؛سبزه گره زدن؛سیستان؛سیستانیان؛فلسف ه سیزده در بین ایرانیان

42d3e78f26a4b20d412==