PDA

توجه ! این یک نسخه آرشیو شده میباشد و در این حالت شما عکسی را مشاهده نمیکنید برای مشاهده کامل متن و عکسها بر روی لینک مقابل کلیک کنید : رشته هاي صنايع دستي سيستان وبلوچستان



سيستانيان
جمعه ۱۲ خرداد ۹۱, ۲۲:۰۹
معرفي رشته*هاي صنايع دستي بومي سيستان وبلوچستان
. سوزن*دوزي بلوچ:سوزن*دوزي عبارتست از كارهاي دست*دوزي كه تنها با مدد دستان توانا و فكر خلاق هنرمندان بر عرصة پارچه جاودان مي*گردد، و آنچه برجاي مي*ماند تنها حاصل ذوق، سليقه، ابتكار و استعداد قابل تحسين هنرمندان اين وادي است اين هنر در بلوچستان پيشينه*اي دراز دارد و مي*توان آن را عصارة درد و دلهاي زنانه و بازتاب خاطرات تلخ و شيرين قومي در طول تاريخ برشمرد كه خود آميزه*اي ذهني از آهنگ و ريتم حركت دستها گرديده است و منجر به پديد آمدن آثاري جاودان و جاودانه بر تار و پودي سرد و بي*روح مي*گردد.انواع محصولات سوزن*دوزي عبارتند از:روميزي، سجاده، كوسن، روتختي، جانماز، سفره عقد، پرده، آباژور، اشارپ، پشتي و ...
از جمله عمده*ترين مراكز سوزن*دوزي استان مي*توان به: اسپكه، بمپور، نكوچ در ايرانشهر، پيپ، مته سنگ، چانف در نيكشهر، روستاهاي ايرندگان و مارندگان در خاش، جالق، سوران، گُشت، كله*گان در سراوان و همچنين در شهرستان زاهدان اشاره نمود.
2. خامه*دوزي سيستان (خامك*دوزي): اين نوع سوزن*دوزي، خاص منطقه سيستان است كه نقوش آن توسط نخ ابريشمي يا پنبه*اي كه معمولاً به رنگ سفيد است بر روي پارچة پنبه*اي يا كتاني دوخته مي*شود. نقوش با توجه به نوع دوختشان حالت برجسته*اي بر روي پارچه دارند كه اين حالت موجب زيبايي پارچه مي*گردد. كاربرد خامه*دوزي بر روي لباس، جانماز، روميزي، كوسن و عرقچين مي*باشد.3. سكه*دوزي:در گذشته*اي نه چندان دور هنر سكه*دوزي در خانواده بلوچ نقش صندوق پس*انداز را داشته است به اين صورت كه زنان هنرمند بلوچ در مواقع گشاده*دستي و رفاه، مازاد درآمد خانواده را تبديل به سكه كرده و از آن در سكه*دوزي استفاده مي*نمودند و در مواقعي كه خانواده دچار تنگدستي مي*شده از سكه*هاي پس*انداز شده، كمك مي*گرفتند. امروزه اين هنر، به عنوان تزئين روية رختخواب پيچ و تزئينات ديواركوب توليد و به بازار عرضه مي*شود.
4. سفال:سفالگري هنر و صنعت ظريف و حساسي است كه از شرق سرچشمه مي*گيرد و آميزه*اي از دقت نظر و تيزبيني و زيبايي پرستي شرقي. سفالگري را مي*توان نخستين هنر سنتي نام برد كه از نياكان و ادوار گذشته به ارث رسيده است با توجه به ظروف سفالين كشف شده در نواحي دهانه غلامان و روستاي دامن مي*توان قدمت سفال را در اين منطقه 2 هزار سال قبل از ميلاد رقم زد.
زنان بلوچ با استفاده از خاك رس اطراف محل سكونتشان به ساخت ظروف مي*پردازند و براي زيبايي آن نقوشي را كه سينه به سينه از مادر به فرزند رسيده مزين مي*كنند پس از پخت ظروف سفالين به دليل نوع خاك بكار رفته در ساختشان بعد از پخت به رنگ قرمز در مي*آيند كه خصوصيات فوق اين نوع سفال را از ساير سفالهاي مناطق ديگر ايران متمايز كرده است ساخت سفال در حال حاضر در مناطق كلپورگان سراوان و روستاي كوهك، سرباز، بصورت فعال و در مناطق هولنچكان، گلك، شاهي گور به صورت نيمه*فعال است. از محصولات توليد شده توسط زنان بلوچ مي*توان به كوزه، چليم، بشقاب، كاسه، قندان، سيني، گلدان، قوري، اسپند دودكن، خميردان، سرخميردان و ... اشاره نمود.
5. حصيربافي:حصيربافي در منطقه سيستان با گويش خولك*بافي و در منطقه بلوچستان بلا گويش تگرد تلفظ مي*شود. كه از نظر نوع مواد اوليه با هم تفاوت زيادي دارند. خولك*بافي از ساقه*هاي ني و تگرد از برگ درختان خرماي وحشي (داز) بافته مي*شود. محصولات توليدي حصيربافي سيستان عبارتند از: پرده، سايه*بان و مصارف دكوراتيو نيز دارند و از محصولات توليدي حصيربافي در مناطق بلوچستان مي*توان به روپگ (جارو)، پَروند، سواس (نوعي كفش)، سمان (زيرانداز)، سفت ـ محلي (جانماز)، كچو (خورجين)، كپات (سبد كوچك) و ... اشاره نمود.
مهمترين مناطق توليد حصيربافيسيستان در شهرستان زابل و توابع آن مي*باشد و از مناطق توليدي حصيربافي بلوچستان مي*توان به نيكشهر، سراوان و سرباز اشاره نمود.
6. زيورآلات سنتي:طلا فلزي جاودان و درخشنده است كه اهميت زيادي را در زندگي تاريخ بشر داشته است وجود كوره*هاي ذوب فلز در اين منطقه كه شايد قديمي*ترين كوره*هاي فلز در جهان باشد نشان از قدمت هنر فلزسازي در اين منطقه مي*باشد زيورآلات سنتي اغلب براي خودآرايي و گاه ريشه*هاي مذهبي نيز دارد تاريخچة بيشتر نگاره*ها و نقشها و روشهاي تزئيني زيورآلات به روزگاران باستان برمي*گردد.
هنر زيورآلات سنتي در اين منطقه آميزه*اي از هنر ميناكاري، مرصع*كاري، مشبك*كاري، منبت*كاري و كنده*كاري است. اين هنر داراي تنوع محصولاتي است كه مي*توان به دُر (گوشواره)، سينه*ريز، پاورنج، چوري (النگو)، سربند، گردن*بند، كپگو اشاره نمود.
7. گليم*بافي:در گذشته مردمان اين منطقه نيز مانند ساير اقوام كوچ*رو در چادر زندگي مي*كردند و از گليم به عنوان زيرانداز، نازبالش، كيسه*هاي نمك و سفره استفاده مي*شد و براي تزئين آن از خرمهره و سكه بهره مي*گرفتند. طرح گليم های*بافته شده استان به صورت راه*راه و نقوش بكار رفته ذهني و برگرفته از محيط اطرافشان است. زنان سيستاني و بلوچستاني محيط پيرامونشان را مي*نگرند و در ذهن بصورت انتزاعي در مي*آورند و بر روي زمينه گليم نقش مي*زنند. رنگ*بندي تيره گليم اين منطقه را از ساير گليم*هاي مناطق ديگر متمايز مي*كند.
8. قالي*بافي:قالي و قاليچه*هاي سيستان داراي يكي از اصيل*ترين انواع قالي در كشور ماست. اين هنر ـ صنعت مرهون كوشش و روحيه شاد و پُر توان زن سيستاني بوده است. زيراندازهاي سيستاني به سه نوع تقسيم مي*شوند:
الف: تاريخي يا كهن
ب: مياني
ج: نو.
الف: تاريخي يا كهن:سنت قالي كهن سيستان به بافته*هاي سكايي مي*پيوندد داراي گره تركي كه نشانة كهنترين قالي معروف جهان پازيريك است. مهمترين رنگهاي بكار رفته در اين قالي سبك كهن سيستان، رنگ سورمه*اي، فيروزه*اي، زرد و سرخ مي*باشد. نقشه*هاي اين سبك عبارتند از: خشتي، دوخشتي، خشته*خشته (ترنج*ترنج)، گلداني، درختي.
ب: سنت قالي به سبك مياني:گره مورد استفاده فارسي است. رنگ*بندي آن شبيه نوع كهن است و نقش هاي اين سبك عبارتند از: نقش جنگلي، گل*قنداني، چپات اشتر، مددخاني، قاب*قابي.ج: سنت قالي به سبك امروزي يا نو:نوع گره فارسي است.نقش های این سبک عبارتند از : محرمات، لچك ترنج.
9. منگليك (شيشه*گري سنتي): پيشينه اين رشته به ساليان گذشته برمي*گردد. اهالي منطقه نيكشهر معتقدند اين هنر توسط دراويشي كه در حال عبور از اين منطقه دچار بيماري سختي شده بودند و در جواب زحمات و كمكهاي مردم منطقه طلاسازي، سفالگري، كيمياگري را به آنان آموختند منگليك حاصل تركيب نوعي سنگ كه از كوههاي روستاي تواران از توابع دهستان چاهان و خاكستر نوعي بوته بياباني به نام كيليا از مناطق دشتياري و پيرسهراب و زرآباد چابهار بدست مي*آيد آماده*سازي مواد خام، ذوب، پخت و پز، قالب*گيري و رنگ آميزه توسط هنرمندان محلي و سنتي انجام مي*گيرد و منگليك حلقه*هاي دوراني شكلي است از جنس بلور كه مصارف درماني و زينتي جهت آرايش زنان داشته است.
مطالب بر گرفته از سایت میراث فرهنگی استان سیستان و بلوچستان

42d3e78f26a4b20d412==