PDA

توجه ! این یک نسخه آرشیو شده میباشد و در این حالت شما عکسی را مشاهده نمیکنید برای مشاهده کامل متن و عکسها بر روی لینک مقابل کلیک کنید : شاهروديها وبيارجمنديها در ماه محرم سرتاپا معنويت



ته كر
سه شنبه ۱۰ مرداد ۹۱, ۱۵:۲۴
************************************************** *
توریسم فرهنگی و مذهبی نوعی از گردشگری است که از رایج ترین و کُهن ترین اشکال گردشگری در سراسر جهان به شمار رفته و از تنوّع زیادی برخوردار می باشد. بر طبق تعاريف موجود،گردشگري فرهنگي مجموعه اي از اماکن ، سنّت ها، هنرها، جشن ها و تجاربي است که در يک کشور می توان آن را مشاهده کرد.

علاوه بر آیین ها، آداب و رسوم سنّتی رایج در شهرستان شاهرود در مناسبت های مختلف، برگزاری مراسم عزاداري ماه محرّم در این شهرستان يكي از انواع گردشگری فرهنگی و مذهبی محسوب می شود که در نوع خود کم نظیر است. این مهم جذابيّت خاصّي براي گردشگران داخلی و خارجي داشته و ضمن آشنا نمودن آنها با فلسفۀ اين عزاداري ها و معرفی فرهنگ ناب شیعه، آداب و رسوم محلّی نيز به معرض نمايش گذاشته می شود.

در روزهاي پاياني ماه ذي الحجّه و همزمان با فرا رسيدن ماه محرّم اهالي نقاط مختلف شهرستان شاهرود مساجد، تكايا و حسينيه ها را غبارروبي نموده و در و ديوار آن را سياه پوش مي نمایند.

در شهر شاهرود در روز 27 ذي الحجّه يك نفر از خدّام تكيۀ بازار (زنجيري) شيپور تكيه را به صدا در مي آورد مبني بر اينكه ماه محرّم فرا رسيده است.

در شهر بسطام هر محلّه داراي يك منبرخانه يا تكيه است كه زنان و مردان به سياه پوش كردن آن مبادرت مي ورزند. در اكثر منبرخانه ها، تكايا، مساجد، حسينيه ها و حتّي خانه ها مراسم روضه خواني و ذكر مصيبت امام حسين (ع) بر پا مي شود.

در شهرهای بيارجمند، میامی و کلاته خیج زنان و مردان همه روزه هنگام صبح به حسينيه ها و مساجد محلّه رفته و در مجالس روضۀ ماه محرّم شركت مي كنند. از شب اوّل ماه محرّم در مساجد و تكايای این نقاط پس از نماز مغرب و عشاء مجالس مدّاحي، ذكر مصيبت و سينه زني برپا مي گردد.

بسياري از پايگاه هاي عزاداري همچون تكايا داراي موقوفات مي باشند كه از محلِّ درآمد آنها در طول سال مخارج عزاداري ايّام ماه محرّم و صفر تأمين مي گردد. دسته روي، طوق بندان و تعزيه خواني ازجمله روش هاي عزاداري به شمار می رود.

شهر کوهستانی و پلکانی شکل مُجن كه در فاصله 33 كيلومتري غرب شاهرود واقع شده همه ساله میزبان هزاران تن از عزاداران حسيني و گردشگران فرهنگی از اقصي نقاط كشور خصوصاً تهران و استان گلستان است.



از قدیم الایّام از شب سوم ماه محرّم در صحن دو تکیۀ بزرگ مجن (تکایای بالا و پایين) مقارن با غروب آفتاب مراسم با شکوهی تحت عنوان «چِلچِلا» انجام شده و این آیین تا شب دهم با حضور خادمین و انبوه عزاداران ادامه می یابد. اوج مراسم سوگواری شهر مجن در روز عاشورا جلوه می نماید و مراسم نخل گردانی، حمل علم و پرچم، حرکت نمادین کاروان اُسرا، طفلان مسلم، ذوالجناح و . . از دیگر آیین های معمول در این روز است و زنان و دختران با قرار گرفتن بر روی بام خانه ها نظاره گر اجرای مراسم بوده و اشک ماتم می ریزند. این آیین با اقامۀ نماز ظهر عاشورا و صرف اطعام نذری (بیشتر غذاهای محلّی نظیر نان مجنی و نوعی چلوی مخصوص به نام ترچین (Tarchin ) در خانه ها و تکایا به پایان می رسد. به عقیدۀ کارشناسان مردم شناسی سازمان میراث فرهنگی آیینِ چِلچِلا به همراه آیین نخل گردانی در شهر مُجن را می توان از نمونه های پیشنهادی جهت ثبت در فهرست میراث معنوی ملّی و جهانی بر شمرد.

در روستاهای کالپوش، قلعه نو خرقان، گرمه، میقان، طرود، دیزج، رویان و فرومد آیین های خاصِّ خود را دارند مثلاً در شیوۀ عزاداری روستای قلعه نو خرقان تفاوت های زیادی دیده مي شود. در اين مراسم خبري از طبل و سنج نيست و بيشتر از علامت هاي تك شاخه استفاده مي شود، اكثر عزاداران در حال سينه زدن هستند و گروه كوچكي هم زنجير مي زنند. نحوۀ سينه زدن هم بسيار جالب و خاص است، مردم در حاليكه از پشت، كمربند هاي یکديگر را گرفته اند (به طوريكه به هيچ عنوان نمي توان از بين آنها رد شد) به صورت موزون و با حركتي خاص در پاها (چيزي شبيه به رقص كردي) سينه مي زنند. اینگونه سینه زنی به صورت حلزونی شکل در دیگر مناطق مانند شهر مجن دیده می شود. هنگامي كه به محلِّ خاصّي مي رسند مثلاً در کنار مزار شهدا، گروه كوچك زنجير زنها در وسط قرار گرفته و گروه سينه زنها به دور آنها مي چرخند و با شور و هيجاني خاص سينه مي زنند. در نزديكي هاي ظهر عاشورا در حاليكه مردم به صورت دايره وار در حال سينه زدن هستند، به محض نزديك شدن به وقت اذان، محل را ترك نموده و چندين اسب آراسته با پارچه هاي سبز و مشكي به دور مردم چرخانده مي شوند و در همین حین، خيمه ها به آتش كشيده
می شود. مانند این مراسم با کمی تفاوت نیز در روستای دیزج انجام می گیرد. در آنجا نخل و علم هایی که با پارچه های رنگارنگ تزیین شده و بر نوک هر یک سیب سرخی نصب شده بیشتر از همه جلب توجّه می کند. نخل گردانی و چرخاندن نخل این روستا از شور و هیجانی آمیخته با حزن و اندوه برگزارکنندگان و میهمانان انجام می شود و بچّه ها اشک ریزان کبوتر های خود را که بالهایشان را سرخ رنگ کرده اند، رها نموده و در آسمان به پرواز در می آیند.



يكي از جذابيّت هاي واقعي این مراسم براي گردشگران، معنوی بودن و خلق و خوی مهمان نوازی ساكنان محلّي و روستائیان در برخورد با آنهاست. گردشگران از اين كه در جامعۀ ميزبان به شيوه اي سنّتي و بومي مورد استقبال و پذيرايي قرار می گيرند، بسيار لذّت مي برند و توسعۀ اين نوع گردشگري فرهنگي مي تواند بسيار مفيد باشد. در روستاهای جنوبی شاهرود مانند دهملّا، کلاته خان، قلعه شوکت و خوریان در اینگونه مراسم ها در دعوت از میهمانان از یکدیگر سبقت می گیرند به گونه ای که در برخی مواقع که مجلس آنها خالیست دست میهمان را گرفته و او را به سمت خانۀ خود جهت پذیرایی و صرف ناهار دعوت می کنند و برای آنها تفاوتی ندارد که میهمان اهل کجاست؟ و پیرو چه آیینی است؟ شاید آنها با این رفتار خود می خواهند کرامت و مهربانی خاندان پاک اهل بیت علیهم السلام را یادآور شوند و به قول بزرگ ما طاووس العارفین شیخ ابوالحسن خرقانی: « هر که در این سرا در آید نانش دهید و از ایمانش مپرسید. چه آن کس که بدرگاه باری تعالی به جان ارزد، البتّه بر خوان بوالحسن به نان ارزد» ./.عليرضا اسلام پناه

ا

42d3e78f26a4b20d412==