PDA

توجه ! این یک نسخه آرشیو شده میباشد و در این حالت شما عکسی را مشاهده نمیکنید برای مشاهده کامل متن و عکسها بر روی لینک مقابل کلیک کنید : شال سیستانی وگلیم سیستانی/صنایع دستی سیستانیها،شال وگلیم زابلی دنیایی از هنر وزیبایی و..



سیستانیها
سه شنبه ۰۴ تیر ۹۲, ۱۵:۰۶
شال سیستان ( گلیم سیستان)
.

شال بافی سيستان (گليم بافی)



http://www.sistaniha.info/imgup/12/1353231053_12_c586462bd9.jpg


پيشينه تاريخی


آنچه که در تاريخ آمده اينست که آمدن سِکاها به سيستان فصلی تازه وتاريخی درحوزه تمدن خيز حوزه هيرمند وسرزمين زرنکای نامبرده شده درکتيبه های هخامنشيان ايجاد کرده است.

سرزمين هيرمند فرمند که اينک نام اقوام تازه وارد ومسلط را برخويش نهاد وسرزمين سکاها ودرمتن های تاريخی سِکستان ناميده شدکه با نام خانواده قدرتمند سورن تحت عنوان سکانشاه يا شاه سرزمين سِکاها درساختارسياسی حکومت اشکانيان جايگاه ويژه پيداکرد به گونه ايکه درمراسم تاج گذاری شاهنشاه ايران حق تاج گذاری برسر شاه ايران مخصوص اين خانواده بود.

افزون براثر گذاري های سياسی درزمينه های اقتصادی،اجتماعی وفرهنگی نيز اين جابجايی در اين منطقه صورت گرفت کمترين چيزی که امروز ميتوانيم بگوييم اين است که بافت های منطقه تحت تاثير هنرسکاها دستخوش دگرگوني های فراوانی شد .

قالی ، شال ونمد و انواع پارچه های توليدی دراين حوزه درشکل ومحتوا دچار تغييراتی گرديدکه به نوعی سرفصل دراين دست بافته ها محسوب می شود. برای مثال ايجا گره سکايی دربافت فرش وشال( گليم ) دربافت اين گونه ها پيشرفتی ويژه است.

درنخستين نوشته های اسلامی سيستان مکان توليد بهترين بافتهای ابريشمی وپشمی توصيف شده است. برمبنای برخی از متون ابريشم درسيستان حتی تا سده های گذشته علی رغم حضور مخرب استعمار انگليس درمنطقه هنوز وجود داشته و روستاهای چلنگ ، سدکی و دادی بر مبنای گزارش ذوالفقار کرمانی درکتاب جغرافيای نيمروز ، توليد ابريشم داشته اند که علاوه براستفاده درتوليد دست بافته ها درتزيينات لباس مردان وزنان وانواع گلدوزی،دستمال،دست بقچه و.... استفاده می شده است.

آثارباستان شناسی نشان ازرونق سيستان دردوره اشکانی وساسانی دارد که دراين دو دوره يکی ازبالاترين ارقام ماليات را می پرداخته است يعنی ازآبادترين وپرتوليدترين نقاط ايران بوده اگرچه ازاين دو دوره بافته سيستانی به دست نيامده اما شهرت بافته های سيستان در دوره اسلامی نشان ازيک هنرپرسابقه وکهن دارد .

ازنظرشهرت از شال وقالی سيستان درکناربافت های فارس وطبرستان ياد مي شود .غلات ، ابريشم وچهارپايان سيستان نيز بسيارمعروف بوده اند وثروت آن توجه تمام پادشاهان ودستگاه خلافت را برمی آنگيخت.





http://www.sistaniha.info/imgup/12/1353231114_12_bf905bfb52.jpg


شال سیستان / گلیم سیستان


شال سيستان ( گلیم )

وجود واژه های گفتاری بجامانده درفرهنگ عاميانه مردم سيستان درصنعت بافت وتزيينات وابسته به آن بيانگر زايش ها وخلاقيت هايی است که ريشه درتکاپوهای محلی دارد وازجايی وارد نگرديده است.

شال در باور های مردم سیستان:

شال يا گليم درسيستان به شال مرگ و زِند شهره است. بدين معنا که نوع کاربری وشکل ويژه آن دراين نامگذاری اثر بخش بوده است.

يکی از کاربري های مهم شال ، استفاده از آن به عنوان زير انداز است که درانواع مجلسی وبزرگ آن دوتخته که بعضا تا 15 تا 20 متر طول نيز می رسيده بافته می شده و برای مجالس سور و سوگ از آن استفاده می شده است.به همين دليل شال درباورهای مردم نوعی قداست وپاکيزگی پيدا کرده به گونه اي که " شال " زير انداز ويژه حل اختلافات اجتماعی درسيستان است وبه نوعی حريم امن و به سنت سيستان " ميار " و " پناهگاه " نيز هست.

جايگاه شال به اندازه ايست که اگرقاتل انسانی به ان پناه آورد تازمان حضور درروی شال مورد حمايت صاحب شال قرارمی گيرد.


نقوش شال سیستان :

شال دارای نقوش هندسی جادويی واعجاب انگيزيست که به آنها مهر گفته ميشود نقوشی بيانگر تفکر کاملا" خلاق وانتزاعی با نگاهی کاملا مدرن و خاص به طبيعت وقدرت اجرايی ما فوق تصور.



http://www.sistaniha.info/imgup/12/1353231043_12_37c5a008b1.jpg


استفاده از هنر شال بافی در بافت " محل نگهداری نمک "



http://www.sistaniha.info/imgup/12/1353231077_12_cf4a9410a9.JPG


هنر شال بافی در بافت خورجین


ازهنر شال بافی در توليد زير انداز ، پشتی ، سفرهای آرد ونان ، خورجين وغيره استفاده می شده است وبرای تزئين آن از صدف (کُچک ) ، منگوله و سنگ های زينتی نيز استفاده می شود.


http://www.sistaniha.info/imgup/12/1353231054_12_fa2840bf95.jpg


زیرانداز



http://www.sistaniha.info/imgup/12/1353231091_12_1852f7228c.JPG


زیر انداز


شال سیستان بیشتر توسط عشایر بافته می شده که نوع زیر انداز آن ، با رنگ زمینه تیره و بعضا سیاه رنگ و دارای نقوشی به رنگ قرمز تیره است.
همان گونه که در متن آورده شد در سیستان ، گلیم به عنوان سفره های نونی و آردی هم استفاده می شده که در تاپیک های بعدی به مرور با ان پرداخته خواهد شد.


این نوشتار رو سرکار خانم موسوی کارشناس میراث فرهنگی و صنایع دستی زابل در اختیار من قرار دادند.منبع:تالارگفتمان سیستانیان

42d3e78f26a4b20d412==