آیا می دانید ؟
بنیادنیمروز در شبکه های اجتماعی مثل تلگرام و..با شماره های 09360876222 و در خدمت شما دوستان وهمراهان عزیز09214708191
نمایش نتایج: از شماره 1 تا 1 , از مجموع 1

موضوع: شاعران سيستان در عرفات العاشقين(سخنرانی جوادمحمدی خمک)

  1. #1
    مدیــــــــرانجمـــــن مدال ها:
    Posting Award

    تاریخ عضویت
    ۹۰-بهمن-۱۵
    محل سکونت
    زابل
    نوشته ها
    2,198
    امتیاز
    23,942
    سطح
    94
    Points: 23,942, Level: 94
    Level completed: 60%, Points required for next Level: 408
    Overall activity: 0%
    دستاوردها:
    Tagger First ClassOverdriveRecommendation Second ClassSocialCreated Blog entry
    نوشته های وبلاگ
    1
    سپاس ها
    1,755
    سپاس شده 5,357 در 1,807 پست

    شاعران سيستان در عرفات العاشقين(سخنرانی جوادمحمدی خمک)

    زبان فارسي در كالبد خطه شرق ايران، غريب شده است

    جواد محمدي خمك كه با موضوع «شاعران سيستان در عرفات العاشقين» در همايش «عرفات العاشقين و جايگاه آن در تذكره نويسي فارسي» سخنراني كرد، گفت: زبان فارسي در كسوت شرقي خودش يعني در كالبد خطه شرق ايران، *امروزه چنان غريب شده كه خَمك كه به معني ايوان هست، از يادها رفته است.



    ميراث مكتوب- جواد محمدي خمك كه با موضوع «شاعران سيستان در عرفات العاشقين» در همايش «عرفات العاشقين و جايگاه آن در تذكره نويسي فارسي» سخنراني كرد، گفت: زبان فارسي در كسوت شرقي خودش يعني در كالبد خطه شرق ايران، *امروزه چنان غريب شده كه خَمك كه به معني ايوان هست، از يادها رفته است.
    وي در ابن همايش كه از سوي مركز پژوهشي ميراث مكتوب و به مناسبت انتشار كتاب عرفات العاشقبن و عرصات العارفين، در مجتمع باغ زيباي تهران برگزار شد، افزود: فرموده اند كه درباره شعراي سيستان سخن بگويم، آن تعداد از شعرايي كه عرفات العاشقين به آنها پرداخته است. در كاوش اين مهم، نخستين دشواري كه در برابر خود ديدم، اين بود كه آيا در برشمردن شعراي سيستان، جغرافياي تاريخي را در نظر بگيرم؟ آنچنان كه در سخن مفاخر تاريخي ايران هم، اين جغرافياي تاريخي مد�'نظر دانشمندان است، يا نه فقط به آن عده از شعرايي بپردازم كه به روشني پسوند سيستاني يا سگزي را همراه نام خويش دارند و ديگر اينكه، آيا به آن تعداد از شعرايي كه احتمالا سيستاني بوده اند، اما تاريخ در معرفي شان دقت كامل نكرده، توجه شود يا خير؟ همچنين در اين انديشه بودم شعرايي را كه در خارج از محدوده سيستان به سگزي يا سيستاني شهرت داشته اند،* ولي در ايران تا كنون هم در معرفي مولد و منشاء شان تغافل شده است، *سيستاني بدانم يا خير؟
    وي ادامه داد: اگر با توجه به جغرافياي تاريخي، شعراي سيستان را از ديرباز موضوع سخن قرار دهيم،* سنايي ها و لوگري ها و سجاوندي ها هم در زمره شعراي سيستان عهد خود قرار مي گيرند، چرا كه جغرافياي تاريخي در آن دوران، سيستان را همچون خت�'ون پيري تصوير مي كند كه از شمال تا جنوب و از سوي شرق به خراسان رسيده است. از ديگر سو، اگر جغرافياي تاريخي را مبنا قرار ندهيم، *امروزه آنچه به نام سيستان شناخته مي شود، فقط شامل دلتاي مياني هيرمند در بخش جلگه اي سيستان است. در اين سيستان، نه فرخي سيستاني جاي مي گيرد و نه حتي يعقوب ليث. باز اگر پسوند سيستاني را دال�' بر سيستاني بودن شاعري بدانيم، نمي دانيم درباره شعرايي چون قاسمي خوافي كه مشهور است به سيستاني، چه بگوييم. همچنين بزرگاني هستند، *همچون امير حسن دهلوي كه اصالتاً سيستاني اند و در هند معروف به حسن سگزي هم بوده اند، *ولي ما او را دهلوي مي شناسيم. با اين كه واژه هاي ديگر سيستاني تا كنون هم در اشعارش نمودار است و من نمي دانم آيا با توجه به اصل و تبار اين شاعر، او را جزو شعراي سيستان بدانم يا خير؟ ترديدي نيست كه در تاريخ پس از اسلام، *از ديرباز منظور خاص�' از نام سيستان، سرزمين زير فرمان شاهان كياني يا ملوك آن روزگار بوده است، يعني محدوده زرنج آن دوران ها و توابع اش، ولي آيا مي توان دامنه سيطره سياسي را دامنه مرزهاي تاريخي، *فرهنگي و يا قومي منطقه اي هم قرار داد؟ آيا مي توان وسع و فراخ را از چهار شهر اصلي سيستان كه جغرافيا نويسان از آن نام برده اند، مجزا كرد؟ از ديگر سو، آيا مي توان با استناد به دامنه فرمانروايي ملوك نيمروز، قائنات و طبس آن دوران ها را هم، سيستان ناميد؟ و شعرايشان را سيستاني برشمرد؟
    با توجه به اين گونه آياها و آياهاي فراتر از اين و با ملاحظه اينكه هم پسوند سيستاني و هم پسوند سگزي اشاره بر سيستاني بودن شاعران دارد،* تعداد شعراي ياد شده سيستاني را در عرفات و در گستره محدوده زرنج و بست و فراخ و نهبندان حدود 43 تن يافته ام و با احتساب منطقه فراتر از آن كه عمدتاً زابلستان را هم شامل مي شود، بيشتر از 80 تن هستند.

    محمدي خمك درباره كار بلياني در عرفات، آن هم درباب سيستان و در معرفي همان 43 تن كه نام برده شد، چنين گفت: اول يادآوري اين موضوع ضرورت دارد كه بگويم بلياني براي ذكر شعراي سيستان هم عصر خويش، *شخصاً *به سيستان هم سفر كرده و اين را در شرح حال ميركمال الدين حسين سگزي سيستاني صريحاً بيان مي كند. هرچند كه در مقدمه، به اين سفر اشاره نشده، همچنان كه در بخش ارتباط بلياني با معاصرينش،* از ارتباط او با ملك شاه حسين سيستاني صاحب تذكره خيرالبيان نامي نرفته است. با آنكه تشابه در معرفي شعراي سيستاني معاصر بلياني، بين تذكره خيرالبيان و معارف العاشقين، ترديدي باقي نمي گذارد كه بلياني در معرفي قريب به اتفاق اين شعرا،* از همكاري ملك شاه حسين برخوردار بوده، ولي افزون بر آنچه بلياني از ملك شاه حسين صاحب تذكره خيرالبيان درباره شعراي سيستاني هم عصر خويش آورده، خود هم درباره اين شعراي سيستاني شخصاً تفح�'ص كرده است. حاصل اين كند و كاو او، اين است كه ايشان انگشت شمار از شاعران سيستاني اي نام مي برد – تا آنجا كه مي دانم- ملك شاه حسين از آنها به عنوان شاعر، نامي نياورده است، از جمله اين افراد و به عنوان مثال مي توان از ملك جلال الدين محمود نام برد كه همزمان با پژوهش بلياني، ملك سيستان است، خويشاوند بسيار نزديك ملك شاه حسين. ملك جلال الدين محمودي كه ملك شاه حسين در دستگاه او – به گواهي خود بلياني- وكالت سيستان را بر عهده داشته است، *اين موضوع به نوبه خود هم گستردگي پژوهش ميداني بلياني را نشان مي دهد و هم استقلال رأي اش را در پژوهش.
    وي افزود: ديگر نكته شايان توجه در بررسي شعراي سيستاني عرفات، اين كه، در زمان اوحدي حسيني، تاريخ سيستان، نه در سيستان و نه در سطح كشور شناخته شده نبوده است، چرا كه در عرفات در زمره شعراي نخستين شعر فارسي، در كنار نام ابوسليك گرگاني، از محمد بسطي و محمد مخل�'د و بسطام كرد سيستاني،* شعراي دربار يعقوب ليث نامي نيست. با توجه به اين كه گفته شد،* بلياني از ملك شاه حسين سيستاني هم در معرفي شعراي سيستان ياري گرفته، مي بينيم كه از اين شعراي ياد شده سيستاني نامي در عرفات نيست و به اين مهم مي رسيم كه آري ملك شاه حسين هم حين تدوين تاريخ سيستان در احياالملوك خويش و هم زمان با نوشتن خيرالبيان به تاريخ سيستان دسترسي نداشته و حتي آن را نمي شناخته است. نكته ديگر در باب عرفات اين كه، بلياني در شرح ملاقات خود با ملك شاه حسين سيستاني مي گويد: «او (ملك شاه حسين) در كار تدوين تذكره اي است و از آنجا كه ملك شاه حسين تذكره مورد اشاره يعني خير البيان را در 1017 قمري به پايان برده، معلوم مي شود كه آري، مولف عرفات سالها پيش تر از شروع به نوشتن اثر خويش در 1022 قمري، در كار گردآوري شرح احوال شعرا بوده است.
    به گفته محمدي خمك، اشاره اي كه بلياني به حضور خويش در قندهار مي كند، همزمان با حضور سپاه ملك جلال الدين محمود سيستاني در محاصره اين شهر -به نوشته ملك شاه حسين سيستاني-، برابر است با تاريخ 1014 قمري، 8 سال پيش از آغاز نوشتن عرفات و 10 سال قبل از پايان اين اثر. همچنين اشاره اي كه بلياني به زيارت حج ملك جلال الدين محمود ملك سيستان دارد، روشن مي كند كه مولف تا سالها پس از 1024 – كه سال تاليف عرفات است- همچنان در تكميل و افزودن اضافات بر آن مشغول بوده، چراكه به نوشته ملك شاه حسين سيستاني در احياالملوك، ملك جلال الدين محمود اين سفر زيارتي در سن 52 سالگي و در 1027 قمري به انجام رسانده بوده، يعني در سه سال پس از تاريخ ذكر شده براي كار تاليف عرفات.
    وي همچنين گفت:اين اشارات به ويژه اشارات پس از تاليف عرفات به وقايع سيستان، نشان مي دهد كه بلياني چه اندازه با سيستان و سيستاني هاي همزمان خويش مرتبط بوده و چرا اين ارتباط ويژه وجود داشته است: اول براي اينكه به باور من، *بلياني در تكميل و تنقيح عرفات، هم سخت كوشا بوده و هم سخت پيگير،* حتي احتمالاً* تا پايان زندگي.
    دوم، براي اينكه، *سيستان زمان او به گمنامي اكنون نبوده است. آن سيستان، والي نيمه مستقل خود را داشته و از معدود نواحي بوده كه حكومت صفوي برايش بيگلربيگي نمي فرستاده است- به استثناي دوره شيخ صالح- و سيستاني بوده كه ملوكش ملوك نيمروز- از راه مواصلت با پادشاهان صفوي ايران و هم با سلاطين گوركاني هند، خويشاوندي بسيار نزديكي داشته اند.
    سوم ، اين مساله را مي توان اشاره كرد كه سيستاني ها در دوره هايي ارتباط موازي با ايران و هند دارند و در مواردي، حضور سيستاني ها در دهلي چشمگير تر است از اصفهان.

    محمدي خمك در مورد نكته اي ديگر درباره عرفات و شعراي سيستان، از واصفي ياد مي كند كه در بدايع الواقع از پسري از پسران قاضي سيستان همزمان خويش نام مي برد كه شاعري زبده و با ذوق بوده و با جامي هم ديدار داشته و قصيده شاعري به نام نحوي سبزواري را كه در مذمت سيستان بوده، بر همان وزن و قافيه جواب گفته بوده و ادامه مي دهد: جواني كه آوازه آن تا به مجلس و محفل سلطان حسين بايقرا هم رسيده بوده، در عرفات، نه از آن شاعر سيستاني نامي است و نه از نحوي سبزواري كه مدتي از روزگارش را در سيستان گذرانيده بوده است. اين موضوع روشن مي كند كه چه تعداد شاعران كم نامي كه در طول زمان از ديده تاريخ افتاده اند و گمنام شده اند، به گونه اي كه از اين دو شاعر ياد شده و قصايد پرآوازه شان كه درباره سيستان هم بوده، پس از حدود يك صد سال، خاطره اي حتي به ملك شاه حسين تذكره نويس هم نرسيده تا براي بلياني نقل كند. درباره اين پسر قاضي سيستان-شاعر قصيده دفاعيه از سيستان- روايتي از همان محمود واصفي را نقل مي كنم كه اين نشان مي دهد او تا چه اندازه نكته پرداز، اديب و ظريف طبع بوده و آن اينكه وقتي در دربار سلطان حسين بايقرا،* ادبا وشعرا از اين شاعر فراموش شده سيستاني مي پرسند كه آيا قصيده نحوي سبزواري در مذمت سيستان هنري تر است يا قصيده شما *در دفاع از سيستان؟ او (پسر قاضي سيستان) مي گويد: البته كه قصيده من. مي پرسند به چه دليل؟ مي گويد: چون هرچه او درباره ويراني ها و كاستي هاي سيستان گفته، به تمام و كمال راست مي گفته و آنچه من در دفاع از سيستان و تعريف از آن گفته ام، به تمامي دروغ است و از ديرباز هم در تعريف شعر گفته اند كه: احسنا عجبا.
    وي همچنين گفت: در عرفات هم ابوالفرج روني از شعراي سيستان دانسته شده و منسوب به محلي در سيستان به نام ران�'، اما ديگراني هم او را خراساني دانسته اند و از رونة نيشابور. به باور من، درباره اين كه كدام انتساب درست است، بررسي دوباره بايد انجام گيرد،* چراكه منسوب به رونه، طبق معمول بايد رونوي باشد، نه روني، چنانكه منسوب به گنجه، غزنه و حوزه، به ترتيب گنجوي، غزنوي و حوزوي مي شود. اگر استناد كنيم كه منسوب به كوفه هم كوفي مي شود، منسوب به رونه هم روني مي شود، درپاسخ مي گويم كه مي توان پنداشت كه كوفي منسوب به كوف باشد، *نه كوفه. به گمان من، مفقود ماندن تاريخ سيستان تا اين اواخر، باعث شده كه ما از آن سيستاني كه به نوشته اين تاريخ، محلي بوده، بر سر راه زرنج به نِه(نهبندان)، غافل بمانيم و شادروان بهار هم كه اين تاريخ نويافته را تصحيح كرده ، وقتي به نام رون�' رسيده، *آن را چون بسياري ديگر از ويژگي هاي بومي اين تاريخ نشناخته و رون�' برايش از مبهمات اين متن بوده و به فراست اينكه ابوالفرج رون�'ي منسوب به همين رون�' هم باشد، نيفتاده است. قابل توجه هست كه رون�'ي كه براي شادروان بهار ناشناخته بوده، *در كاربرد لغوي اش، هنوز در بين برخي از سالمندان سيستاني رواج دارد، در واژه نامه صفي يا فرهنگ سيستاني، آن را با معناي رايج اش آورده است.
    و نكته پاياني اينكه، بنا بر سنتي كهن، بيشتر تذكره ها با ذكر عناوين، كليشه اي شعرا را معرفي مي كنند و اگر آن عناوين و به اصطلاح تعارفات را حذف كنيم، *تذكره ها اغلب بيشتر به فهرست نام شعرا مي مانند تا اثري در احوالشان. به ويژه تذكره هايي با پهناي پژوهشي عرفات، ولي باز در شرح حال شعراي سيستان، بلياني جسته و گريخته به مواردي اشاره مي كند كه از آنها مي توان با گوشه هايي از تاريخ سيستان آن زمان، *آشنايي بيشتر و مؤكدتري پيدا كرد، مثل اشاره اش به سفر حج ملك جلال الدين محمود، شايعه كشته شدن اين ملك به دست شاه عباس كبير و اختصاص امر وكالت سيستان از ديرباز به ميران سيستان، هر چند اشاره او به قتل ملك جلال الدين محمود به دست شاه عباس كبير،* شايعه اي بيش نبوده و شجرة*الملوك در اين باره چيزي نمي گويد.

    منبع : سایت میراث مکتوب

  2. 3 کاربر از پست مفید ناصرپودینه سپاس کرده اند .

    admin (شنبه ۱۰ اسفند ۹۲),قلعه نو (شنبه ۱۰ اسفند ۹۲),هامون (شنبه ۱۰ اسفند ۹۲)

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

موضوعات مشابه

  1. پاسخ ها: 13
    آخرين نوشته: پنجشنبه ۱۲ تیر ۹۳, ۱۱:۵۰
  2. شعرسيستان/شاعران سيستان؛سيستانيان شاعر
    توسط مربي خسو در انجمن شعرسيستاني/شاعران سيستاني
    پاسخ ها: 0
    آخرين نوشته: شنبه ۰۶ آبان ۹۱, ۲۰:۳۷
  3. اشعار شاعران در مدح سیستان
    توسط هامون در انجمن شعرسيستاني/شاعران سيستاني
    پاسخ ها: 11
    آخرين نوشته: شنبه ۰۸ مهر ۹۱, ۲۱:۵۳
  4. شعرسيستان/شاعران سيستاني/حسينا
    توسط يعقوب ليث سيستاني در انجمن شعرسيستاني/شاعران سيستاني
    پاسخ ها: 0
    آخرين نوشته: سه شنبه ۱۴ شهریور ۹۱, ۱۷:۱۴
  5. شاعران معاصر سیستان (باقری)
    توسط sanchooli در انجمن شعرسيستاني/شاعران سيستاني
    پاسخ ها: 0
    آخرين نوشته: سه شنبه ۲۲ آذر ۹۰, ۲۰:۳۱

کلمات کلیدی این موضوع

علاقه مندی ها (Bookmarks)

علاقه مندی ها (Bookmarks)

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •